God is liefde
Viering: Zesde zondag van pasen
Lezingen:
- 1 Joannes 4, 7-10
- Johannes 15, 0-17
Geschreven door: Pater Paul Begheyn SJ
'God is liefde'. Dat staat er midden in een briefje dat aan het begin van de tweede eeuw bezorgd werd bij een groep gelovigen in Efeze, een haven- en handelsstad in Klein-Azië, tegenwoordig in het uiterste westen van Turkije. &God is liefde&. Je zou er haast overheen lezen, zeker als je haast hebt. Het zijn maar drie woorden, maar ze vormen de perfecte samenvatting van alles wat we over God weten of kunnen zeggen. Het is een mini-geloofsbelijdenis. Alle andere woorden vormen een slap aftreksel, zijn overbodig of irritant, en belemmeren het zicht op wie God eigenlijk is. En tweederangs-uitspraken over God zijn er meer dan ons lief is. We vinden ze in geloofsbelijdenissen en dogma&s, in kerkelijke wetboeken en catechismussen. We komen ze tegen bij mensen, die willen bewijzen dat God bestaat. Wat nog erger is, zijn de mensen die beweren te weten wat God wil. &God wil het&, zeiden de mensen die in de middeleeuwen de kruistochten organiseerden. 'Gott mit uns', stond er op de koppelriemen van de Duitse soldaten tijdens de Tweede Wereldoorlog. &God wil niet dat vrouwen priester worden&, zeggen pausen elkaar na. En zo zijn er velen, in alle tijden en alle culturen, die met het woord &God& aan de haal zijn gegaan. De Zwitserse schrijver Kurt Marti heeft dat ooit fraai verwoord in zijn gedicht Het lijden van het woord 'God':
Het bloedt uit alle wonden
het is verkracht door heersers en heerseressen
het is verraden kapotgeschoten gefolterd
onthoofd geradbraakt
gevierendeeld gedecimeerd [...]
het is van zichzelf en van ons en van alles vervreemd geraakt [...]
het verkeert eindeloos in doodsstrijd
is misschien al dood of nog niet of het artsenoverleg is momenteel nog gaande en ZO werd het woord GOD tot het laatste der woorden
tot het meest uitgebuite van alle begrippen [...]
Er is nog een andere manier om God uit te schakelen, zoals deze week gebeurde door de atheïstische filosoof Herman Philipse, die stelde dat je God niet kunt bewijzen. Nee, natuurlijk niet. Maar tegelijkertijd geeft een groeiend aantal mensen aan, dat het geloof in God hun leven zin geeft, en een bodem aan hun bestaan. Mensen ondervinden steun van een religieuze gemeenschap en ze genieten van de schoonheid van de religieuze rituelen. De waarde van God in het leven van een mens valt niet met wetenschappelijke argumenten te ondergraven noch te bevestigen. Zoals iemand treffend samenvatte in het dagblad Trouw van afgelopen woensdag (9 mei): &Met zijn onbegrip voor het feit dat intelligente, wetenschappelijk geschoolde mensen blijven geloven, lijkt Herman Philipse toch een beetje op een voetballer, die prachtige goals scoort op een veld waar geen wedstrijd plaatsvindt.&
&God is liefde& is de kortste samenvatting van ons geloof, of liever, de kortste samenvatting van onze ervaring met God. God neemt het initiatief tot liefde; Hij kan en doet niet anders. De liefde van God wordt belichaamd in Jezus van Nazareth; Hij heeft voorgedaan wat liefde doet. De liefde van God moet vervolgens worden gedaan door ons, want wie niet liefheeft heeft God niet gekend.
Even ongrijpbaar en hachelijk als het woord &God&, is het woord 'liefde'. Telkens als ik een huwelijk voorbereid met een bruidspaar, komen we er met zijn drieën achter, dat je de liefde tussen twee mensen niet volledig onder woorden kunt brengen. Je zegt of te weinig, of je weet de woorden niet te vinden, of je doet er liever het zwijgen toe. Dat geldt ook voor andere menselijke relaties, met partners, met vrienden en vriendinnen, met ouders en kinderen. Dat geldt ook voor hen die gewild of ongewild alleen zijn. Ook zij kennen liefde en vriendschap, en laten zich erdoor voeden.
'God is liefde', dat is het levensmotto van ieder die zich met God verbonden voelt. Dat heb ik al als klein kind ervaren, telkens als mijn vader &s middags aan tafel uit de Bijbel voorlas. Het hoogtepunt elke maand was het loflied op de liefde, waarvan mijn broers en zussen en ik tot op de dag van vandaag nog hele flarden uit het hoofd kunnen opzeggen. Dat loflied is afkomstig uit een brief van de apostel Paulus aan de geloofsgemeenschap in Korinthe (1 Kor. 13,1-13), destijds de meest welvarende stad in zuidelijk Griekenland. Dat lied zou je kunnen beschouwen als een toelichting op de drie woorden &God is liefde&.
De liefde is geduldig,
De liefde is goedertieren,
De liefde is niet afgunstig,
Niet pronkzuchtig, niet verwaand.
Alles bedekt zij, alles gelooft zij,
Alles hoopt zij, alles duldt zij.
De liefde: zij vergaat nimmer!
|
|
